Waarom brede welvaart de sleutel is tot betere én maatschappelijk uitlegbare investeringen
Alliander staat midden in de energietransitie. De keuzes die het bedrijf vandaag maakt, bepalen of Nederland de klimaatdoelen van morgen haalt. Voor CFO Walter Bien is dat precies waarom sturen op brede welvaart geen luxe is, maar noodzaak én uiteindelijk vooral een bron van betere besluiten. We spraken hem over het waarom, het hoe, de worstelingen én doorbraken.
Waarom is sturen op brede welvaart voor Alliander zo belangrijk?
“We werken dagelijks aan de energietransitie. Dat is een complexe opgave waarbij iedere beslissing invloed heeft op onder andere ruimtegebruik, grondstoffen, biodiversiteit, betaalbaarheid én op huidige en toekomstige generaties. Het heeft impact op het dagelijkse leven van onze klanten. Door met een brede blik te kijken, voorkomen we dat we belangrijke aspecten over het hoofd zien. We kijken verder dan alleen “hoeveel kost het” of één duurzaamheidsaspect. We schuiven de gevolgen van onze keuzes niet door naar anderen, maar nemen het volledige plaatje mee in onze afwegingen. Het is essentieel dat we onze keuzes goed kunnen onderbouwen en uitleggen. Daarvoor is een solide raamwerk, dat wil zeggen een gestructureerde en betrouwbare manier om investeringsbeslissingen te nemen, nodig. Dit kader is gebaseerd op zowel intrinsieke motivatie (de wil om het goede te doen) als op maatschappelijke verantwoordelijkheid (rekening houden met de impact op de samenleving).”
“Als CFO heb je een kader nodig om keuzes te maken. Sturen op brede welvaart helpt daarbij: het geeft duidelijke richtlijnen. Je moet misschien wat meer uitzoeken, maar daardoor neem je betere beslissingen. Die beslissingen kun je vervolgens ook makkelijker uitleggen aan anderen, zoals klanten of de maatschappij.”
Is dat al zichtbaar in de dagelijkse besluitvorming? Kun je een voorbeeld geven?
“Het sturen op brede welvaart is inmiddels verankerd in onze besluitvorming. Zo helpen onze doelstellingen op het gebied van klimaat, circulariteit en diversiteit, ons om de maatschappelijke waarde van investeringen expliciet mee te wegen in onze keuzes, wat de interne gesprekken én de dialoog met klanten verandert.
“Door een interne CO₂-prijs van €150 per ton mee te nemen in investeringsvoorstellen, maken we de maatschappelijke kosten van vervuilende apparaten zichtbaar en nemen we sneller afscheid van deze onderdelen.”
Een voorbeeld van hoe we rekening houden met brede welvaart, is het gebruik van een interne CO₂-prijs. Bij het maken van investeringsvoorstellen rekenen we €150 per ton CO₂ mee. Hierdoor zien we beter wat vervuilende apparaten, zoals oude transformatoren met schadelijke gassen, echt kosten voor de samenleving. We nemen hierdoor sneller afscheid van deze vervuilende onderdelen.
Vanaf 1 januari nemen we bij elke investering standaard een impactonderzoek mee. Dat betekent dat we altijd kijken wat de gevolgen zijn voor de samenleving. Dit doen we aan de hand van de zes kapitalen uit het IWAF-model. Zo maken we duidelijk of een investering maatschappelijk verantwoord is en of er nog extra onderzoek nodig is.
Heb je nog een praktijkvoorbeeld waarin brede welvaart echt hielp?
“Een goed voorbeeld waarbij brede welvaart daadwerkelijk het verschil maakte, is het project rondom het aanleggen van een kabel naar Vlieland. In dit traject hebben we een brede afweging gemaakt, waarbij onder andere de impact op de natuur is meegenomen. Uiteindelijk bleek uit deze integrale benadering dat het maatschappelijk beter was om de kabel wél aan te leggen. Omdat we de impact transparant hadden gemaakt, konden we deze keuze ook goed uitleggen aan natuurorganisaties. Dat helpt enorm.
Inmiddels is ook 40% van onze componenten circulair. In plaats van oude transformatoren naar de schroot te brengen, worden deze nu gereviseerd en opnieuw ingezet. Dit draagt bij aan betaalbaarheid én vermindert het gebruik van grondstoffen.”
Hoe kreeg brede welvaart intern draagvlak?
“Het creëren van intern draagvlak voor brede welvaart begon met heldere uitleg en het delen van praktische voorbeelden. Medewerkers binnen Alliander willen graag het juiste doen, en door te laten zien wat brede welvaart in de praktijk betekent, werd het onderwerp tastbaar.
De samenwerking tussen de afdelingen Financiën en MVO speelde daarbij een belangrijke rol: MVO bracht de ambitie in, terwijl Financiën deze wist te vertalen naar concrete kaders en sturing. Zo werd brede welvaart niet slechts een mooi verhaal.”
“Wij voeren bijvoorbeeld niet meer op alle momenten van het jaar snoeiwerk uit bij onderstations, zodat biodiversiteit meer ruimte krijgt. Een kleine maatregel, maar met grote impact. Zoals Nike het zegt: Just do it.”
Wat zou je andere bedrijven willen meegeven?
“Mijn advies aan andere bedrijven is: begin gewoon. Echt. Begin, ook al is het klein. Kijk bijvoorbeeld naar je eigen CO₂-uitstoot en maak die inzichtelijk. Wij introduceerden een interne CO₂-prijs en waren daarmee als Alliander de eerste in onze sector; anderen volgden daarna. Zoek naar eenvoudige maatregelen die veel impact kunnen hebben. Maak de effecten inzichtelijk en bespreekbaar binnen de organisatie. Zo gaat het onderwerp echt leven. Een concreet voorbeeld: wij voeren niet meer op alle momenten van het jaar snoeiwerk uit bij onderstations, zodat biodiversiteit meer ruimte krijgt. Een kleine maatregel, maar met grote impact. Zoals Nike het zegt: Just do it.”
“Daarnaast helpt het ons om andere gesprekken te voeren: met klanten, met stakeholders, en intern over de maatschappelijke baten of lasten van keuzes. Je ziet dat het denken daardoor verandert.”
Wat heeft de coalitie Sturen op Brede Welvaart voor Alliander gebracht?
“De impactassessments raken ons primaire proces, dat vind ik echt een grote stap. Wat enorm hielp, is dat we vanaf het begin een duidelijk plan hadden. Heldere werkstromen, duidelijke doelen. Daardoor bleef het tempo erin. Daarnaast hebben de teams die er zelf in geloven gewoon doorgezet. Jullie begeleiding heeft richting gegeven en de motivatie bij de mensen in de sector heeft het gedragen.”
Wat is nodig om brede welvaart in Nederland naar een hoger niveau te brengen?
“De wereld van brede welvaart en de wereld van de CSRD, die bedrijven verplicht om transparant te zijn over hun maatschappelijke en ecologische impact, moeten dichter bij elkaar komen. Veel bedrijven ervaren de CSRD nu als last, terwijl het zou moeten helpen. De ambitie is goed, maar door de volledigheid is het complex geworden. Mijn grootste wens: dat impactsturing en rapportage geïntegreerd raken, zodat het geen ‘moetje’ is maar waarde toevoegt.”
